PDA

View Full Version : Drie verskillende denkrigtings binne die Christelike tradisie



Stefanus
19th April 2009, 14:07
Drie verskillende denkrigtings binne die Christelike tradisie

Skrywer: Jaco Steyn
Bron: 21/11/2008, NHN

Inleiding

Ek wil graag met hierdie artikel die verskille en ooreenkomste tussen drie denkrigtings binne die Christelike raamwerk uitwys. Hierdie denkrigtings het hul verskyning gemaak binne die Afrikanerkultuur en verteenwoordig wyd uiteenlopende standpunte aangaande die Bybel en die lewe van Jesus. Die eerste denkrigting handel oor die Gnostiese Christelike tradisie, wat deel uitmaak van die sogenaamde “Nuwe Hervorming”. Die meeste Afrikaners ondersteun die tweede denkrigting, naamlike die tradisionele Christelike denkwyse, wat gebaseer is op die Apostoliese Geloofsbelydenis. Dit sluit in Protestante sowel as Katolieke. Ek sal egter aantoon waar die twee groepe van mekaar verskil, maar vir die doel van hierdie artikel wil ek graag aantoon hoedanig die Protestante en Katolieke saamstem oor sekere basiese grondbeginsels en hoe hulle dan radikaal verskil van die ander twee denkrigtings. Die derde denkrigting is die sogenaamde Israelvisie of “Christian Identity”. Die ondersteuners van hierdie denkrigting noem hulself “Israeliete” en praat eerder van “Die Israelwaarheid” i.p.v. Israelvisie. Ek kom tot die gevolgtrekking dat sekere godstienstige idees hoofsaaklik gebruik word om politieke redes om vrees by mense te veroorsaak, terwyl ander weer ʼn manier was vir eerlike en opregte mense om te probeer sin maak van hul lewesomstandighede. Ek sal aantoon wat hierdie denkrigtings se sienings is aangaande die eienskappe van God, Jesus, die Bybel, die Mens, die ontstaan van die Heelal en die weg tot Saligheid.

Eienskappe van God

Die gnostici glo in die teologiese beskouing bekend as Panenteïsme. Hiermee word bedoel dat God beide immanent deel is van die Kosmos, en dat Hy ook terselfdertyd die Kosmos transendeer [1]. God is teenwoordig in alles, maar Hy is ook tegelyk meer as die Kosmos. God word beskou as die skeppende en onderhoudende krag van die Kosmos. God se energieë onderhou alle dinge en alle wesens, selfs al verwerp sommige van hulle Hom. Op hierdie manier is die hele Kosmos “geheilig” en kan geen deel van die skepping absoluut Boos wees nie. [2] Panenteïsme moet egter nie geïdentifiseer word met Panteïsme (god-is-alles), nie.

Die tradisionele Christene, sowel as Israelvisie ondersteuners, glo in die Teïstiese Drie-eenheid gedagte aangaande die Godheid – die eenheid van God bestaande uit drie Persone, die Vader, die Seun en die Heilige Gees. Hierdie drie Persone is onderskeidbaar van mekaar. Volgens die Geloofsbelydenis van Athanasius is die Vader God, die Seun God en die Heilige Gees God. Hulle is nie drie Gode nie, maar een God. Hulle glo dat hierdie dogma d.m.v. Goddelike Openbaring aan die Mens bekendgestel is [3]. God is ewig, onbegryplik, onsienlik, onveranderlik, oneindig ,almagtig, volkome wys, regverdig, goed en die alleroorvloedigste fontein van alles wat goed is [4].

Israelvisie ondersteuners verkies die woord “Jahwe” vir die Godheid, in plaas van die woorde “God” of “Here”. Hulle baseer dit op Jesaja 42 vers 8: “Ek is Jahwe, dit is My Naam; en My eer sal Ek aan geen ander gee, of ook My Lof aan die gesnede beelde nie.” [5] Hulle glo dat Jahwe die enigste lewende ewige God is (Jesaja 44 vers 6); die God van Abraham, Isak en Jakob (Eksodus 3 vers 14 tot 16), die Skepper van alle dinge (1 Kor. 8 vers 6) wie almagtig, alomteenwoordig, onveranderbaar en alwetend is; die Groot Ek Is wie manifesteer deur drie wesens: God die Vader, God die Seun en God die Heilige Gees, almal deel van die Godheid (Deuteronomium 6 vers 4). [6]

Sienings aangaande Jesus

Die gnostici glo in die algemeen dat Jesus nie ʼn Goddelike Persoon met ʼn menslike natuur was nie, maar hulle glo wel in ʼn geestelike Christus-Bewussyn wat die persoon Jesus oorskadu het. Volgens die Skeppingsmite van die apokriewe geskrif “On the Origin of the World”, is Christus aarde toe gestuur in die vorm van die man Jesus, ten einde geestelike kennis of “gnosis” aan mense te openbaar. Die doel hiervan was om mense te verlos van die materiële wêreld waarin ons lewe en hulle te laat terugkeer na die geestelike wêreld. Volgens die gnostici moet die lewensverhaal van Jesus allegories geïnterpreteer word. Sy lewensverhaal moet gebruik word ter inleiding tot die “gnosis”, eerder as die letterlike waarheid binne ʼn geskiedkundige verband. [7] Die opstanding van Jesus word sinnebeeldig geïnterpreteer as die weg tot Saligheid. [8] Die vroeë gnostiese Christene het elemente van die Joodse allegoriese mite van die Messias saamgevoeg met heidense mites oor die sterwende en opgestane God-mens Osiris-Dionisus, ten einde die Jesus-mite te skep. Volgens hulle was Paulus nie begaan oor die historiese Jesus nie, maar wel met die mistieke “Christus binne-in jou”. [9]

Tradisionele Christene glo dat Jesus Christus ten opsigte van Sy Goddelike Natuur die eniggebore Seun van God is. Hy is een wese met die Vader, ewig saam met Hom, die ewebeeld van die Persoon van die Vader en die afskynsel van Sy Heerlikheid en in alles aan Hom gelyk. [10] Hulle glo dat God die belofte aan die vaders deur die mond van die heilige profete inderdaad vervul het deur Sy eie eniggebore en ewige Seun na die wêreld te stuur op die tyd deur Hom bepaal. Jesus het die gestalte van van ʼn dienskneg aangeneem en aan die mens gelyk geword. [11] Die Evangelie van Johannes doen aan die hand dat die Vader en Seun gelyk is. Volgens Johannes 10 vers 30: “Ek en die Vader is Een”. Hierdie evangelie begin met: “In die begin was die Woord, en die Woord was by God, en die Woord was God.” (Johannes 1 vers 1), en eindig met Thomas se geloofsbelydenis aan Jesus: “My Here en my God!” (Johannes 20 vers 28). [12]

Israelvisie ondersteuners glo ook in die Goddelikheid van Jesus, maar beweer dat Jesus aan die kruis gesterf het vir die volk Israel en dat Hy van Blanke (Ariese) afkoms was, en nie van Joodse afkoms, soos geglo word deur meeste tradisionele Christene en gnostiese Christene, nie. Die belangrikheid van die geloof van sekere van die vroeë Christene in Jesus as deel van die Drie-eenheid, was in ʼn groot mate gebaseer op die volgende Bybelvers: “Gaan dan heen, maak dissipels van al die nasies, en doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees” (Matt. 28 vers 19) [13] Israelvisie mense glo dat die woord “nasies” slegs verwys na rasegte afstammelinge van die volk Israel, terwyl tradisionele Christene die Bybelvers beskou as ʼn opdrag om gelowiges onder alle menserasse te werf. Israelvisie mense glo verder dat Jashua (Jesus) die Messias, mens geword het ten einde vir Sy volk Israel te sterf (Lukas 1 vers 68); as ʼn bloedverwant van die vlees (Hebreërs 2 vers 14 tot 16; Romeine 9 vers 3 tot 5) gesterf het as die Lam van God vir die kwytskelding van hul (Israeliete se) sondes. [14]

Sienings oor die Bybel

Gnostici glo dat daar baie waarhede in die Bybel is, en dat baie geleer kan word uit die Bybel. Hulle lees en verstaan egter die Bybel anders as tradisionele Christene. Hulle glo dat die Bybel allegories verstaan moet word en dat dit nie as die onfeilbare Woord van God beskou kan word nie. So ook kan daar baie lesse geleer word uit die lewe van Jesus en moet die kruisiging, opstanding, maagdelike geboorte en hemelvaart nie as letterlike waarhede verstaan word nie. Hulle erken dat mense van die antieke tye die wetenskap en sterrekunde anders verstaan het as die moderne mens.

Tradisionele Christene bely dat die Bybel die Woord van God is, en dat dit nie deur die wil van ʼn mens gestuur of voortgebring is nie, maar dat die heilige mense van God dit, deur die Heilige Gees gedrywe, gespreek het. [15] Hulle glo dat die Bybel die wil van God volkome bevat en dat alles wat die mens vir sy eie Saligheid moet glo, daarin voldoende geleer word. [16] Vir Protestante (die Rooms-Katolieke dink ʼn bietjie anders daaroor – vir hulle dra die Ou-Testamentiese apokriewe ook gesag) is net die 66 boeke wat in die Bybel is die Woord van God. [17]

Israelvisie mense stem hoofsaaklik saam met die tradisionele Christene dat die Bybel die Woord van Jahwe is, maar sommige glo egter dat sekere van die kanonieke boeke (veral Paulus se boeke) uit die Bybel verwyder moet word. Hulle glo dat die Bybel slegs van toepassing is op rasegte nasate van die volk Israel. Die geskiedenis, geloftes en profesieë van Jahwe se Heilige Boek is slegs geskryf vir én betreffende ʼn spesifieke uitverkore groep mense - die kinders van Jahwe (Lukas 3 vers 38; Psalm 82 vers 6), deur die saadlyn van Adam (Genesis 5 vers 1). [18]

Eienskappe en ontstaan van die Mens

Gnostici glo dat mense nie wesenlik die produk is van die materiële wêreld nie. Gnostici fokus op die kern van menswees i.p.v. die fisiese of intellektuele gedeeltes wat sy kern omhul. Hulle glo dat die menslike liggaam sy oorsprong het op die aarde (heel waarskynlik a.g.v. ewolusionêre prosesse), terwyl die menslike gees sy oorsprong êrens anders het – die koninkryk van die Volheid, wat die setel is van die ware Godheid. ʼn Mens bestaan uit fisiese en psigiese komponente, wat albei verganklik is; sowel as ʼn onverganklike geestelike bestanddeel wat ʼn uitvloeisel is van die Goddelike Essensie. [19] Elke geestelike entiteit is ʼn suiwer vonk of atoom van die Goddelike bewussyn en is in essensie dieselfde as God. Hierdie “vonke” lewe in afsondering van die Godheid. Hierdie afsondering moet ongedaan gemaak word. ʼn Pynlike, soms vae, verlange na iets groter en meer betekenisvol as enigiets wat ervaar kan word tydens aardse bestaan, is die begin van die ongedaan maak van hierdie groot afsondering. [20]

Tradisionele Christene glo dat God die mens uit die stof van die aarde geskep het; Hy het hom volgens Sy beeld en gelykenis gemaak en gevorm, dit wil sê goed, regverdig en heilig, sodat die mens met sy wil in alles met die wil van God kon ooreenstem. Die mens het homself egter, deur na die woord van die duiwel te luister, willens en wetens aan die sonde en daarmee aan die dood en die vervloeking onderwerp. Hulle glo dat die erfsonde deur die ongehoorsaamheid van Adam oor die hele menslike geslag uitgebrei het. Die erfsonde is ʼn verdorwenheid van die hele natuur en ʼn oorgeërfde gebrek waarmee selfs die klein kindertjies in die moederskoot besmet is. Dit is hierdie wortel wat in die mens allerhande sondes laat uitspruit. Dit is daarom so afskuwelik en gruwelik voor God dat dit rede genoeg is om die menslike geslag te verdoem. Dit word selfs nie deur die doop geheel en al tot niet gemaak of volkome uitgeroei nie, aangesien die sonde aanhoudend uit hierdie verdorwenheid opborrel soos water uit ʼn giftige fontein. [21]

Israelvisie ondersteuners glo dat Jahwe ʼn sekere spesiale menseras uitverkies het, wat verhewe is bo alle ander mense op aarde (Deut. 7 vers 6; Amos 3 vers 2). Hierdie kinders van Abraham, deur die saadlyn van Isak en Jakob (Psalm 105 vers 6), was ʼn seën vir almal wat hulle geseën het en ʼn vervloeking vir almal wat hulle vervloek het (Genesis 12 vers 3). Die afstammelinge van die twaalf seuns van Jakob, was diegene vir wie die messias aarde toe gekom het (Romeine 9 vers 4 en 5). Hulle glo dat die Nuwe Gelofte gemaak is met dieselfde mense as waarmee die Ou Gelofte gemaak is, naamlik die volk Israel (Jeremia 31 vers 31 tot 33). Hulle glo dat Adam slegs die vader was van die Witras. As ʼn seun van Jahwe (Lukas 3 vers 38), geskep na Sy beeld (Genesis 5 vers 1), kan Adam en sy afstammelinge Jahwe ken us hul skepper. Adam was drieledig geskep – bestaande uit ʼn liggaam, siel en gees (I Thes. 5 vers 23; Heb. 4 vers 12). Die geestelike gedeelte verskaf aan hom ʼn hoër vorm van bewussyn and onderskei hom van al die ander rasse op die aarde (Deut. 7 vers 6; Amos 3 vers 2). [22]

Stefanus
19th April 2009, 14:08
Die ontstaan van die Kosmos

Gnostici glo dat die Skepping ʼn uitvloeisel (emanation) is vanuit die Godheid, in plaas van die “skepping-uit-niks” siening van tradisionele Christene. Die transendente Godheid skep nie self nie; die oorspronklike Godheid is die ongemanifesteerde Eerste Oorsaak, terwyl ander onderdanige, sekondêre entiteite alleen die skeppingswerk doen. Die argitek van die Kosmos staan bekend bekend as Jaldabaot, of die “Demiurge” – afgelei van die Griekse woord “demiurgos”, wat “halwe skepper” beteken. Baie van die gnostiese Christene het Jaldabaot geïdentifiseer met die God Jahwe van die Ou Testament. [23] Die gnostiese Christene van ongeveer 2000 jaar gelede, het ʼn skeppingsmite ontwikkel om die ontstaan van die Kosmos meer verstaanbaar te probeer maak. Hierdie mite word uiteengesit in die gnostiese geskrifte “Pistis Sophia” en “On the Origin of the World”. Sofia was vir hulle die sentrale bestanddeel in hul beskrywing van die ontstaan van die Kosmos. Sofia was ʼn vroulike wese wat ooreenkomste met die menslike siel gehad het. Sy was die Bruid van Christus. Sofia was betrokke by die skepping van die materiële wêreld. Sofia was ook die Skepper van die god van die materiële wêreld, Jaldabaot (ook bekend as “Samael” of die “Demiurge”). Die planeet aarde was dan weer op sy beurt die skepping van hierdie god Jaldabaot, wat deur baie gnostici geïdentifiseer is met die “korrupte” god Jahwe van die Ou Testament. [24]

Tradisionele Christene glo dat die Vader, toe Hy dit goedgedink het, deur sy Woord, dit wil sê deur sy Seun, die hemel en die aarde en alle skepsels uit niks geskep het. Hy het aan elke skepsel ʼn eie wese, gestalte en voorkoms en onderskeie take gegee om sy Skepper te dien. Die Vader onderhou en regeer hulle almal nou nog deur sy ewige voorsienigheid en oneindige krag. [25] Baie tradisionele Christene glo dat die wêreld ongeveer 6000 jaar gelede deur God geskep is. Hulle baseer dit op die letterlike interpretasie van die boek Genesis in die Bybel.

Israelvisie ondersteuners glo hoofsaaklik ook in die letterlike interpretasie van die boek Genesis, en dat Adam (wie die voorouer van alle Blankes was) ongeveer 6000 jaar gelede deur Jahwe geskep is.

Die weg tot Saligheid

Die gnostici se sienings oor Verlossing stem baie ooreen met Boeddiste en Hindoes se leerstellings daaroor. “Sonde” ontstaan a.g.v. onkunde - onkunde aangaande geestelike werklikhede. Diegene wat egter die Goddelike leer ken deur geestelike kennis of “gnosis” raak geleidelik ontslae van alle “sondes”. Die potensiaal om “gnosis” te ontwikkel, is eie aan elke mens. Die boodskap van boetedoening, wat deel is van die tradisionele Christendom, het geen betekenis vir die gnostici nie. Vir die gnostici was daar geen noodsaaklikheid vir die Seun van God om geoffer te word ten einde mense te verlos nie. [26] Dit is elke mens se eie verantwoordelikheid om sy/haar eie saligheid tot stand te bring.

Tradisionele Christene glo dat Jesus Christus Homself aan die kruishout geoffer het en Sy kosbare bloed tot afwassing van hul sondes uitgestort het, soos die profete dit voorspel het. [27] Hulle glo dat die Heilige Gees ʼn opregte geloof in hul harte laat ontvlam om die ware kennis van hierdie groot geheimenis te verkry. Hierdie geloof omhels Jesus Christus met al Sy verdienstes. Dit maak Hom hul eie. Volgens die meeste Protestante sou dit gruwelike godslastering wees om te beweer dat Christus nie genoegsaam is nie maar dat daar buite Hom nog iets meer nodig is, want dit sou beteken dat Christus slegs ʼn halwe Verlosser sou wees. Hulle sê daarom saam met Paulus dat hulle deur die geloof alleen of deur die geloof sonder die werke geregverdig is (Rom. 3:28). [28] Rooms Katolieke glo egter dat geloof sowel as goeie werke nodig is vir die verkryging van Saligheid.

Israelvisie mense glo ooreenkomstig die meeste Protestante, dat geloof ontstaan a.g.v. die genade van God. (Efesiërs 2 vers 8 tot 9) Die ewige lewe is ʼn geskenk van God vir diegene wat Jashua (Jesus) aanvaar as hul Verlosser en Saligmaker. (Romeine 6 vers 23) Hulle glo dat Jashua (Jesus) slegs aarde toe gekom het om afstammelinge van sy volk Israel te verlos. Ook dat lede van die volk Israel moet glo in Jesus, die eniggebore Seun van God, sodat hulle nie veroordeel word nie. (Johannes 3 vers 18) Elke “Israeliet” moet hom/haarself bekeer. Hierdie geestelike wedergeboorte is ʼn voorvereiste vir ʼn persoonlike verhouding met die Verlosser. Hulle glo dat sonde die oortreding van God se wette behels. Gehoorsaamheid aan God se wette moet deur die owerheid afgedwing word. Hulle glo dus in die instelling van ʼn teokratiese regeringsvorm. Een van die wette wat afdwingbaar gemaak moet word, is dat mans en vrouens se gedrag moet ooreenstem met die tradisionele Christelike geslagsrolle, soos deur God bestem. Daarom is homoseksualiteit volgens hulle ʼn gruwel in die oë van God en behoort dit met die dood strafbaar gemaak te word (Levitikus 18 vers 22; Romeine 1 vers 24 tot 28). [29]

Bronverwysings:

http://en.wikipedia.org/wiki/Panentheism
Catholic Encyclopedia: Dogma of the Trinity (http://www.newadvent.org/cathen/15047a.htm)
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 1 (http://www.gksa.org.za/geloof/nederland.html)
Wie is ons en wie ken ons? deur N.A. Burger: bladsy 10
Imperial Klans of America: Doctrinal Statement of Beliefs (http://www.kkkk.net/doctrinalstatements.htm)
http://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_%28gnosticism%29
http://en.wikipedia.org/wiki/Historicity_of_jesus
Jesus and the Goddess deur Timothy Freke en Peter Gandy: bladsy 53
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 10
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 18
http://en.wikipedia.org/wiki/Trinity
http://en.wikipedia.org/wiki/Trinity
Imperial Klans of America: Doctrinal Statement of Beliefs 14. Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 13 15. Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 17 16. Die Dogter van Sion (http://www.nuweopenbaring.co.za)
Apokriewe Ou en Nuwe Testament deur Jan van der Watt en Francois Tolmie bl. 11
Imperial Klans of America: Doctrinal Statement of Beliefs
Gnosticism - New light on the ancient tradition of inner knowing deur Stephan A. Hoeller: bladsye 17 en 18
Gnosticism - New light on the ancient tradition of inner knowing deur Stephan A. Hoeller: bladsye 11 en 12
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikels 14 en 15
Imperial Klans of America: Doctrinal Statement of Beliefs
Gnosticism - New light on the ancient tradition of inner knowing deur Stephan A. Hoeller: bladsye 16 en 17
http://en.wikipedia.org/wiki/Sophia_%28gnosticism%29
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 12
Gnosticism - New light on the ancient tradition of inner knowing deur Stephan A. Hoeller: bladsye 19 tot 21
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 21
Die Nederlandse Geloofsbelydenis: Artikel 22
Imperial Klans of America: Doctrinal Statement of Beliefs