Avond maal

Wendag

  • WendagWendag
  • Die Skepping, Dood, En Wedergeboorte Van Die HeelalSkepping
Andries Hendrik Potgieter Andries Pretorius FW Reitz General Louis Botha Gideon Jacobus Scheepers Jacobus Herculaas de la Rey Johanna Brandt Johannes Cornelius Lötter Koos De La Rey Pres MT Steyn Sarel Cilliers Siener van Rensburg


Wendag
Debat oor Christendom en Godsdiens

DIE SKEPPING, DOOD, EN
WEDERGEBOORTE VAN DIE HEELAL
(Noors)


In die dae toe koning Gylfi die land regeer het wat nou as Swede bekend staan, het hy homself in 'n ou man met die naam Gangleri verander en die groot gode in hulle saal in Asgard besoek, om te leer oor die aard van die heelal. Omdat Gylfi het ingekom vermomming, het die gode nie hulle ware self aan hom geopenbaar nie.

Hulle het hulself Hoë Een, Net-so-Hoog, en Derde genoem.

“Ek is op soek na die wysheid van die gode,” het Gangleri aangekondig. "Is enige iemand onder julle kundiges?”

“Vra van ons wat jy ook al wil,” het Hoë Een geantwoord, “en jy sal wyser hier weggaan as toe jy aangekom het.”

Gangleri het gevra:

“Sê vir my, as jy kan, hoe het alles begin?”

Hoë Een het verduidelik:

“In die begin het niks bestaan behalwe Ginnungagap, wat slegs 'n oop leemte was. In daardie ou tyd, was daar nie die hemel daarbo of die aarde daaronder nie, nie sand of gras of die koel, golwende golwe van die see was gevorm nie.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Die eerste wêreld wat tot stand gekom het, was Muspelheim (vernietigers se huis). Dit is 'n warm, helder, vlammende wêreld in die suidelike deel van Ginnungagap en dit stuur vonke en gloeiende kole uit. Dit word bewaak deur die reus Surt, wat 'n vlammende swaard besit.”

Derde het gesê:

“Die tweede wêreld wat tot stand gekom het, was Niflheim (mishuis), in die noordelike deel van Ginnungagap. In die middel van Niflheim is 'n fontein genaamd Hvergelmir (borrelende ketel), waaruit elf vinnige en vreesaanjaende riviere verrys en ver vanuit hul bron gevloei het. Die skuimige gif van hul golwe het verkoel en in ys verander. Soos dit afgekoel het, het 'n motreënende mis uit die gif opgestaan en op die ys geval en 'n tweede laag swaar ys oor die eerste gevorm. Al hierdie ys maak Niflheim koud, mistig en hard.”

Gangleri het gevra,

“Het iemand voor mense bestaan? Vertel my van die reuse en die gode.”

Hoë Een het geantwoord,

“Die Rypreuse het gedurende die tyd van eindelose winters geleef voordat die aarde gevorm is. Waar die sagte, warm lug van Muspelheim die ys ontmoet het van Niflheim af het die ys ontdooi. Lewe het eers gegroei uit die druppels gesmelte skuimgif en ontwikkel tot die eerste wese, 'n Rypreus genaamd Ymir. Die gif waaruit hy geskape was het hom wild, wreed en boos gemaak. Toe uit die ontdooide ys het 'n koei, Audhumla (voeder), opgestaan, en Ymir het gevoed op die vier riviere van melk wat sy geproduseer het.”

Net-so-hoog het bygevoeg:

“Terwyl Ymir geslaap het, het hy gesweet. Van die vog in die oksel onder sy linkerarm het 'n man en 'n vrou na vore gekom. Ymir het die vader van almal geword die families van Rypreuse. Soos hulle pa was hulle bose wesens.”

Gangleri het gesê:

“Dit is beslis 'n vreemde verhaal! Hoe het die gode dan eers tot bestaan gekom?

Hoë Een het verduidelik,

“Audhumla het voortdurend 'n soutblok ys gelek. Deur die aand van die eerste dag, het hare van sy kop sigbaar geword. Teen die tweede dag, het die mannetjie se hele kop sigbaar geword. Teen die einde van die derde dag het die hele mannetjie, genaamd Buri, uit die blok ys te voorskyn gekom. Buri was lank, aantreklik en sterk, en hy het die oupa van die gode geword. Hy het 'n seun genaamd Bor, met Bestla, die dogter van een van die reuse gehad. Bor en Bestla het drie seuns gehad wat die eerste van die Noorse gode was: Odin, wat die oudste was, volgende was Vili, en uiteindelik Ve.”

Gangleri vra toe,

“Was die gode en reuse vriende of vyande?”

Hoë Een het geantwoord,

“Odin, Vili en Ve het Ymir doodgemaak. Soveel bloed het uit sy wonde gegiet, waarin behalwe vir Bergelmir en sy vrou, al die ander Rypreuse verdrink het, die vloed van Ymir se bloed. Bergelmir het saam met sy vrou ontsnap deur vinnig in 'n boot te klim wat hy van 'n uitgeholde boomstam gemaak het. So het hulle die ouers van die volgende ras van reuse geword, wat ook Rypreuse en bose wesens was.”

Gangleri het gevra:

“Hoe is die aarde gevorm?”

Hoë Een het geantwoord:

'Die drie gode het die lyk van Ymir geneem, dit in die middel van Ginnungagap geplaas, en die wêreld daaruit gemaak. Uit sy vlees het hulle die aarde gevorm. Van die bloed wat uit sy wonde gevloei het, het hulle die soutsee gemaak en dit neergelê op die aarde. Uit sy magtige gebeente het hulle die berge gevorm en uit sy kleiner bene, kake en tande het hulle klippe en klippies gevorm. Van sy hare het hulle die woude geskep.”

Net-so-Hoog het bygevoeg,

“Hulle het die lande langs die kus van die soutsee, aan die reuse, Jotunheim (reuse se huis) en hul gesinne gegee. Hulle wou egter die mense wat in die binnelandse deel van die aarde sou woon beskerm, genaamd Midgard (Middel Aarde), van die bose reuse. Hulle het dus Ymir se wenkbroue gebruik om 'n versperring te bou het die twee groepe wesens geskei.”

Derde het gesê:

“Van Ymir se skedel het hulle die lug gemaak en dit in die vorm van 'n boog oor die aarde gestel, met 'n dwerg wat elkeen van sy vier hoeke ophou. Toe gooi hulle Ymir se brein in die lug in om stormwolke te skep.”

Gangleri het gesê,

“Ek het nie geweet dat dwerge voor mense bestaan het nie. Hoe het hulle tot stand gekom?”

Hoë Een het geantwoord:

“Oorspronklik het die dwerge lewendig geword as maaiers in Ymir se vlees. Die gode het aan hulle die voorkoms en verstand van mense gegee. Die dwerge woon steeds op donker plekke in die aarde en in rotsagtige grotte in die land genaamd Nidavellir.”

Net-so-Hoog het bygevoeg,

“Die gode het die brandende kole en die vonke wat uit Muspelheim tussen die sterre gewaai het gevorm en dit op vaste plekke in die middel van Ginnungagap, om lig te gee aan die hemel daarbo en die aarde daaronder.”

Derde het gesê:

“Hulle het gereël dat die son en die maan elke dag deur die lug reis om dag en nag en die seisoene te skep. Die son beweeg vinnig want 'n wolf jaag haar. Wanneer hierdie wêreld tot 'n einde kom, ten tyde van Ragnarok (doem van die gode), sal hy haar vang. Nog 'n wolf hardloop voor die son uit wat die maan jaag. Op die ou end, by Ragnarok, sal die maan ook gevang word.”

Gangleri het gevra:

“Hoe het mense in Midgard gekom?”

Hoë Een het geantwoord:

“Toe die drie gode langs die oewer van die sout see geloop het, het hulle twee bome gevind, 'n as en 'n elm. Hulle het die eerste mens, Ask, uit die asboom en die eerste vrou, Embla, van die elmboom gevorm, en het hulle aangetrek om hulle waardigheid te gee. Odin het vir hulle bloed en die asem van lewe gegee. Vili het hulle begrip gegee en krag van beweging. Ek het hulle vorm gegee as ook die vermoë om te sien, te hoor en te praat. Ask en Embla het die ouers van die ras van mense geword, soos jy, wat in Midgard woon.”

Gangleri het gevra:

“Wat kan jy my vertel van Yggdrasill? Is dit nie 'n soort boom nie?”

Die Hoë Een het geantwoord:

“Die takke van hierdie groot esboom het oor die hele wêreld versprei en strek oor die hemel. Drie groot wortels ondersteun die Wêreld Asboom: een onder die Aesir (die gode) in Asgard, 'n tweede onder die Rypreuse, en die derde oor ysige Niflheim.”

Net-so-Hoog het bygevoeg,

“Die wortel in Asgard word gevoed deur die heilige bron van Urd. Daar woon die drie Noodlotsmeisies, genaamd Norns. Hulle name is Urd (Verlede), Verdandi (Huidig), en Skuld (Toekoms). Hulle stel die wette vas wat die lewens van al die mense bepaal en hul lot verseël.”

Derde het gesê:

“Daar is ook ander Norne. Sommige is die dogters van die elwe; ander is die dogters van die dwerge. Diegene wat uit goeie wesens voorkom, vorm goeie lang lewens, en word ryk en beroemd. Bose Norne gee kort, arm, ongelukkige lewens."

Hoë Een het bygevoeg:

“Die wortel onder die Rypreuse word gevoed deur die fontein van Mimir, wat die bron van wysheid en begrip is. Soos Mimir, wat die eienaar van die fontein is sal elkeen wat van daardie water drink, wys word. Dit is egter nie 'n eenvoudige taak nie. Odin, die Al-Vader, wou net 'n enkele slukkie drink; hy moes een van sy twee oë opoffer voordat hy dit kon vat.”

Net-so-hoog het gesê:

“Die wortel oor Niflheim word gevoed deur die fontein van Hvergelmir, die bron van die wêreld se groot riviere.”

Gangleri vra toe:

“Wat het die gode gedoen nadat hulle mense geskep het?”

Hoë Een het geantwoord:

“Odin, Vili en Ve het vir hulle 'n vesting gebou in die middel van die wêreld, genaamd Asgard, waar hulle en hul gesinne sou woon. Daar sit Odin op sy troon en ondersoek die hele wêreld, sien wat almal doen en verstaan alles. Twee kraaie, Hugin (gedagte) en Munin (geheue), sit op sy skouers. Elke dag stuur Odin hulle teen dagbreek uit om oor die wêreld te vlieg. Wanneer hulle terug kom, vertel hulle hom alles wat hulle gesien en gehoor het.”

Gangleri het toe gevra:

Wat is die interessantste paleis in Asgard?”

Hoë Een het geantwoord:

“Dit is sekerlik Odin se goudhelder Valhalla (saal van die gesneuweldes). Dit is bedek met spiesskagte en goue skilde. Valkyries (sielsgidse van die gesneuweldes), die dapper dogters van Odin, ry af na Midgard om die oorwinning aan sekere krygers toe te ken en om uitverkorenes uit te kies wat bestem is om te sterf. Hulle bring die dooie krygers op na Valhalla om aan die kant van die gode teen die reuse wanneer Ragnarok aankom te veg.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Elke dag vermaak die dooie krygers hulself deur met mekaar baklei, 'n eindelose voorraad varkvleis te eet en eindelose bekers vol drank te drink.”

Derde het gesê:

“Daar is 640 deure wat in Valhalla ingebou is, en wanneer Ragnarok aankom sal 960 krygers vertrek om teen die vreesaanjaende wolf Fenrir te veg.”

Gangleri het gevra:

“Hoe kan 'n mens: reis tussen Asgard en die aarde?”

Hoë Een het geantwoord,

“Die gode het die Bifrost-brug (bewende pad) gebou, wat mense sien as die reënboog.”

Gangleri.

“Na jou mening, in watter gode moet mense glo?”

Hoë Een het geantwoord:

“Daar is twaalf gode en twaalf magtige godinne. Odin is die oudste en grootste van die gode. Hy word die Al-Vader genoem omdat hy die vader van beide gode en mense is. Hy word ook baie ander name genoem, soos die Hoë Een en vader van die gesneuweldes, aangesien hy deur baie verskillende stamme in Midgard aanbid word en het baie avonture gehad.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Thor is die seun van Odin en sy vrou, die aardgodin Frigg. Thor is die sterkste god. Hy ry 'n wa wat deur twee bokke getrek word. Hy besit drie kosbare besittings: sy hamer, Mjollnir; sy magtige gordel, wat sy krag verdubbel; en sy ysterhandskoene, wat hy dra wanneer hy Mjollnir swaai.”

Derde het bygevoeg,

“Nog 'n seun van Odin is Balder. Hy is so mooi soos wat hy goed is, en hy is die mees geliefde van die gode. Hy is die wysste en die vriendelikste. Wat ook al hy sê kan nooit verander word nie.”

Gangleri het gevra:

“Watter ander gode is die belangrikste?"

Hoë Een het geantwoord,

“Njord is ook baie belangrik. Hy was oorspronklik van Vanaheim, die tuiste van die Vanir-gode, wat die land en see vrugbaar maak. Hy is baie belangrik vir matrose en vissermanne omdat hy die wind en die see beheer. Hy is ryk en maak die wat Hom aanbid ook voorspoedig."

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Njord het twee belangrike kinders, Frey (heer) en Freya (dame). Frey is derde in belangrikheid, na Thor en Odin. Frey besluit wanneer die son sal skyn en wanneer die reën sal uitsak. Daarom is hy verantwoordelik vir die vrugbaarheid van die aarde. Mense bid tot hom vir vrede en voorspoed, en vir hul eie vrugbaarheid sowel as dié van hul velde.”

Derde het gesê:

“Freya is net so 'n belangrike godin soos Frigg. Mense: vra haar vir hulp in sake van liefde."

Hoë Een het bygevoeg,

“Natuurlik is daar baie ander belangrike gode en godinne. Idun verskaf die goue appels wat die gode eet om jonk te bly. Bragi, haar man, is bekend vir sy wysheid en vaardigheid in poësie.”

Derde het gesê:

“Heimdall is die toesighouer van die gode. Hy kan die wol hoor groei op die rug van skape en die gras wat in Midgard groei. Hy kan verder as drie honderd myl sien, selfs in die nag.”

Gangleri het gevra:

“Is Loki 'n god?”

Hoë Een antwoord:

“Loki is die seun van 'n reus, so boosheid vloei in sy bloed. Hy is as 'n god beskou, maar hy is 'n kwaaddoener. Hy is baie slim, maar hy lieg en verneuk ook. Sommige noem hom die Vader van leuens en die skande van gode en mense. Hy bring dikwels die gode in die moeilikheid of daaruit. Hy is die pa van drie monsteragtige kinders: die wolf Fenrir, Hel (godin van die dooies), en die Wêreldslang. Hy sal die vyand wees van die gode wanneer Ragnarok oor ons kom.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Hel is 'n grimmige wese. Honger en Hongersnood is sy metgeselle. Mense wat weens ouderdom of siekte sterf, woon saam met haar agter hoë mure in die land van Niflheim.”

Gangleri het gevra:

“Wat kan jy my oor Ragnarok vertel? Is daar enige manier om dit te ontsnap?”

Hoë Een het geantwoord,

“Die dood van Balder sal die eerste aanduiding wees dat Ragnarok nader kom. Loki sal instrumenteel wees om beide Balder se dood en sy opsluiting met Hel te veroorsaak. As straf sal die gode Loki in 'n grot gevange hou tot Ragnarok arriveer.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Volgende, vir drie winters sal bloedige oorloë reg deur die wêreld gevoer word. Broer sal teen broer met swaard en byl veg, albei sal sterf. Bloedskande en egbreuk sal algemeen word. Geen sterfling sal genade betoon nie. Die bose sal oor die aarde seevier, verhoudings tussen familie, vriende en stamlede sal vernietig word. Uiteindelik sal die wêreld in puin lê.”

Derde het bygevoeg,

“Daarna sal drie verskriklike winters, wat elkeen vir 'n hele jaar sal duur met geen somer tussen hulle nie, wat bytende winde, erge ryp en eindelose sneeu voortbring.”

Hoë Een het voortgegaan,

“Die wolf Hati sal uiteindelik die son vang en insluk, en die wolf Skoll sal uiteindelik die maan vang en insluk. Die reus Surt sal die hemele met sy skroeiende vlamme uitmekaar skeur, wat die gloeiende sterre, wat bars met vuur, op die aarde laat val. Die aarde sal so sterk skud dat die bome van die woude sal ontwortel en die berge sal ineenstort. Hierdie geweldige rumoer sal Loki, Fenrir en die monsteragtige draak genaamd die Wêreldslang, wat diep in die soutsee wat Midgard omring losmaak. Die slang sal rondstorm, die see en die lug met sy spuitende gif vergiftig wat vloedgolwe oor Midgard laat spoel.”

Net-so-hoog het bygevoeg:

“Vlamme sal uit Fenrir se oë en neusgate opvlam terwyl hy na die vlakte van Vigrid beweeg met sy mond gapend van gereedheid. Daar sal hy die versameling van Rypreuse, die Wêreldslang en alle ander wesens van die bose ontmoet. Heimdall sal die gode op Ragnarok waarsku.”

Derde het gesê:

“Odin sal teen Fenrir veg; Thor sal teen die Wêreld Slang te staan kom; en Frey sal Surt veg. Die wolf sal Odin heel insluk, maar Odin se seun Vidar, die felste van die krygers, sal Fenrir se kake uitmekaar skeur en hom doodmaak. Thor sal die slang doodmaak, maar sy gif sal hom doodmaak. Heimdall en Loki sal mekaar doodmaak, en Surt sal Frey dood maak. So sal die hoës vernietig word.”

Hoë Een het tot die gevolgtrekking gekom:

“Met die vuur van sy vlammende swaard sal Surt die hele aarde aan die brand steek. Mense sal vreesbevange uit hul wonings vlug. Met die dood as hul lot, sal die gedoemde en bewende menseras sal die pad stap om by Hel aan te sluit. Ten slotte sal die verkoolde en verwoeste aarde in die see sink.”

Gangleri het uitgeroep,

“Hoe verskriklik! Wat sal gebeur nadat die hele wêreld verbrand het, en die gode en mense dood is?”

Die Hoë Een het geantwoord:

“Die aarde sal weer uit die see verrys, vars en groen. Die arend sal weer van bergkranse af vlieg om vis te vang. Die dogter van die son sal die ou paaie van haar moeder bewandel en saam met haar hemel en aarde met haar lig verhelder. Lande sal graan produseer waar saad nooit gesaai was nie.”

Net-so-hoog het bygevoeg,

“Nadat Surt se vlamme die huise van die gode vernietig het sal Odin se seuns, Vidar en Vali woon waar Asgard eens was. Odin se kleinseuns Modi en Magni sal by hulle aansluit en sal aanspraak maak op Mjollnir, hul pa se hamer. Uiteindelik sal Balder terug keer uit die land van Hel en by die groep aan sluit. Saam sal die gode die kennis van die hoës, die Wêreldslang, Fenrir en Ragnarok onthou. Maar die bose sal die wêreld verlaat het.”

Derde het gesê:

“Intussen, wanneer die eindelose winter die meeste mense doodmaak, een man, Lif (lewe), en een vrou, Liftrasir (wat lewe begeer), sal veiligheid soek deur weg te kruip tussen die takke van die groot asboom Yggdrasill. Daar sal hulle oorleef deur te eet en die oggenddou drink. Hulle sal Surt se vlamme ontsnap, en wanneer die aarde het herleef sal hulle die ouers van die volgende ras van mense word.”

Hoë Een het toe aangekondig,

“Dit eindig ons verhaal. Ons het al jou vrae beantwoord. Doen wat jy wil met alles wat ons vir jou gesê het.”

Skielik bevind Gangleri homself te midde van 'n geweldige bohaai. Nadat hy tot sy sinne gekom het was hy alleen op 'n vlakte, en Asgard en die saal wat hy besoek het, was nêrens in sig nie. Hy het sy gebruiklike gestalte as Koning Gylfi aangeneem en na sy koninkryk teruggekeer. Daar het hy vir sy mense vertel wat hy geleer het. En van daardie dag af tot nou toe word hierdie verhale van een mens na 'n ander oorgedra.


Ask en Embla

Yggdrasil

Odin, Vili en Ve het op twee boomstamme afgekom toe hulle op die wal was. Daar het hulle twee wesens uit die boomstamme geskep en lewe in hulle geblaas.

Hulle het hulle gevorm in die voorkoms wat soos hulle s'n gelyk het. Hulle het hierdie nuwe wesens die vermoë gegee om te kommunikeer, om op te tree, om te dink en om emosie te hê. Die twee wesens het die vermoë gekry om te sien, te hoor en te eet. Hulle het gelaatskleur gehad en het op hul eie bene begin loop. Daar gaan ons, die eerste generasie van die mensdom, Ask en Embla.